Yazar: İnsan ve İnsan Dergisi

Hıfzı Yunus Caner / Veli Özkurt

Öz: Akran zorbalığı araştırmaları büyük ölçüde çocukluk ve ergenlik dönemleri ile eğitim kurumlarına odaklanırken yaşlılık bağlamındaki akran zorbalığı literatürde önemli ölçüde ihmal edilmektedir. Bu çalışmayla yaşlılar arasında akran zorbalığının sıklığı, nerede/nasıl/hangi yollarla gerçekleştiği, yaşlılar arasındaki zorbalığın temel sebepleri ve zorbalığın taraflarının karakteristik özellikleriyle ilgili genel bir çerçeve ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında 60 yaş ve üzerinde 212 yaşlı ile yüz yüze görüşülmüştür. Görüşmelerden elde edilen veriler, betimsel frekans analizleri ve Ki-Kare Testleri ile analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan yaşlıların %70,3’ü fiziksel, sözel, duygusal, sosyal dışlanma ve söylenti çıkarma, mal ve eşyalarına zarar verme, cinsel veya siber zorbalık türlerinden en az birisine maruz kaldığını belirtmiştir. Bu oran yaşlı kadınlarda %82,8, yaşlı erkeklerde %65,6’dır. Yaşlılar arasında en sık görülen zorbalık türleri ise %55,2 ile sözel zorbalık ve %48,6 ile sosyal dışlanma ve söylenti çıkarmadır. Veriler, yaşlılar arasındaki akran zorbalığının önemli bir sorun olduğunu göstermekte ve bu alanda önleyici politikalar ile etkili destek mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar kelimeler: Zorbalık, Akran zorbalığı, Yaşlılık, Yaşlanma, Sosyal dışlanma

Hıfzı Yunus Caner / Veli Özkurt
DOI: 10.29224/insanveinsan.1920439
Yıl 13, Sayı 42, Yaz 2026

Tam metin / Full text
(Türkçe)

Bu eser Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Nergiz Gündel / Sumru Yıldırım

Öz: Türkiye’de televizyon, en yaygın takip edilen iletişim aracı olma rolünü devam ettirmektedir. Yayınlanan programlar içerisinde komedi programları güldürürken düşündüren, eleştiri yapan ve öğreten içerikleriyle farklı temsiliyetleri de ekranlara taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı da yaşlı bireylerin komedi programlarında nasıl temsil edildiğini araştırmaktır. Araştırmanın örneklemini Güldür Güldür Show programının on birinci ve on ikinci sezonlarından amaçlı örneklem yöntemiyle seçilen doksan sekiz skeç oluşturmaktadır. Araştırma yaşlılık olgusunu dramaturjik karakter inşasının temelini oluşturan fizyolojik, sosyolojik ve psikolojik boyutlarıyla ele alan kuramsal bir çerçevede yürütülmüştür. Çalışmada program metinleri, R programlama dili ve NRC Duygu Sözlüğü aracılığıyla, hesaplamalı metin madenciliği yöntemleriyle analiz edilmiştir. Nicel veriler nitel içerik analiziyle harmanlanarak karma bir desen oluşturulmuştur. Bulgular yaşlılığın sosyolojik boyutta ‘maliyet’, psikolojik boyutta ‘idare’, fizyolojik boyutta ise ‘bakım nesnesine’ indirgendiğine yönelik veriler sunmaktadır. Ayrıca, temsillerde toplumsal cinsiyete dayalı çifte standartlar tespit edilmiştir. Sonuç olarak, komedi anlatısının yaş ayrımcılığını estetize ederek, toplumsal düzlemde normalleştirilebileceğini göstermektedir.

Anahtar kelimeler: Yaşlı temsili, Yaş ayrımcılığı, Medya çalışmaları, Televizyon, Komedi

Nergiz Gündel / Sumru Yıldırım
DOI: 10.29224/insanveinsan.1919620
Yıl 13, Sayı 42, Yaz 2026

Tam metin / Full text
(Türkçe)

Bu eser Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Edip Aygüler / Sema Buz

Öz: Türkiye’de modernleşme, göç, değişen aile yapısı, kentsel yaşam pratikleri gibi nedenlerden dolayı yalnız yaşayan yaşlı sayısında ciddi bir artış meydana gelmiştir. Yalnız yaşayan yaşlıların hem yaşlılığın hem de yalnızlığın sebep olduğu zorluklarla tek başlarına mücadele etmek durumunda kalmaları yaşlıların geneline göre daha dezavantajlı olmalarına sebep olmaktadır. Bu fenomenolojik araştırmanın amacı yalnız yaşayan yaşlıların yalnız yaşama ilişkin değerlendirmelerini ve yalnız yaşam sürecinde karşılaştıkları zorlukları keşfetmektir. Bu kapsamda Ankara’da, yalnız yaşayan amaçlı örneklem tekniği ve maksimum çeşitliliği yansıtma hedefiyle seçilen 35 katılımcıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi sonucunda katılımcıların bağımsız olma ve çocuklarına yük olmama adına yalnız yaşamayı tercih ettikleri ve yalnızlık deneyimledikleri belirlenmiştir. Katılımcıların alışveriş ve tadilat gibi gündelik işlerinde zorluk yaşadıkları ve ev kazası ve hastalık durumlarına karşı korkularının olduğu görülmüştür. Ayrıca sosyodemografik özelliklerin yalnız yaşam deneyimini etkilediği anlaşılmıştır. Çalışma sonucunda yaşlıların maruz kaldığı yalnızlık düzeyini düşürmek ve yalnız yaşamın zorluklarını azaltmak için politika ve uygulamalara dönük öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar kelimeler: Yalnız yaşayan yaşlılar, Yalnızlık, Yaşlılık, Yaşlanma, Nitel araştırma

Edip Aygüler / Sema Buz
DOI: 10.29224/insanveinsan.1910462
Yıl 13, Sayı 42, Yaz 2026

Tam metin / Full text
(Türkçe)

Bu eser Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Çiğdem Tuğaç

Öz: Türkiye’de hızla artan demografik yaşlanma, yaşlılık politikalarının kentsel planlama, yönetişim ve sosyal politika ekseninde bütüncül bir yaklaşımla yeniden ele alınmasını gerektirmektedir. Bu çalışma, Türkiye’deki yaşlılık politikalarını kentsel gerontoloji perspektifi ve çok düzeyli yönetişim çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Nitel belge analizine dayanan bu çalışmada, ulusal politika belgeleri ve 30 büyükşehir belediyesinin 2025–2029 dönemini kapsayan stratejik planları, kentsel gerontolojinin temel bileşenleri ile yerinde yaşlanma ve yaşlı dostu kent paradigmaları temelinde incelenmiştir. Araştırma bulguları, ulusal ve yerel politika belgelerinde yaşlılık politikalarının kentsel gerontolojinin temel unsurlarını söylemsel düzeyde içermekle birlikte, yerel düzeydeki politikaların ağırlıklı olarak geleneksel bakım hizmetleri ve sosyal yardım odaklı olduğunu; buna karşın aktif yaşlanma, yönetişimsel katılım ve mekânsal adalet gibi boyutların kurumsal kapasite sınırlılıkları ve veri temelli planlama eksikliği nedeniyle ikincil planda kaldığını göstermektedir. Çalışmada, kentsel gerontoloji yaklaşımı doğrultusunda yaşlı dostu kentekosistemlerinin inşası için yerel yönetimlerde gerontolojik uzmanlaşmanın kurumsallaştırılması ve çok düzeyli yönetişim mekanizmalarının etkinleştirilmesine yönelik politika önerileri sunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Kentsel gerontoloji, Yaşlılık politikaları, Çok düzeyli yönetişim, Yerinde yaşlanma, Yaşlı dostu kentler

Çiğdem Tuğaç
DOI: 10.29224/insanveinsan.1910503
Yıl 13, Sayı 42, Yaz 2026

Tam metin / Full text
(Türkçe)

Bu eser Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Emre Birinci

Öz: Yalnızlık, günümüz toplumlarında giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Değişen yaşam koşulları beraberinde ileri yetişkinler arasında sosyal izolasyonu ve yalnızlığı artırmıştır. Bu çalışma, ileri yetişkin bireylerin yalnızlık ve sosyal destek algı düzeylerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu kesitsel çalışmanın katılımcılarını, 1 Ocak ile 1 Haziran 2024 tarihleri arasında 60+Tazelenme Üniversitesi’nin 205 öğrencisi oluşturmuştur. Veriler, Kişisel Tanım Formu, UCLA Yalnızlık Ölçeği ve Algılanan Sosyal Destek Çok Boyutlu Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Yalnızlık ile algılanan sosyal destek (ρ=-0,304), aile (ρ=-0,246), özel bir insan (ρ=-0,183) ve arkadaş desteği (ρ=-0,354) arasında zayıf ancak istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyonlar bulunmuştur. Çalışmanın sonuçları, ileri yetişkin bireylerin yalnızlık düzeylerinin orta düzeyde olduğunu ve algılanan sosyal destek düzeylerinin genel olarak yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar kelimeler: İleri yetişkin, Yaşlı, Yalnızlık, Sosyal destek, Yaşlanma

Emre Birinci
DOI: 10.29224/insanveinsan.1919451
Yıl 13, Sayı 42, Yaz 2026

Tam metin / Full text
(Türkçe)

Bu eser Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Göksel Aymaz

Öz: Bu makale, Yılmaz Güney ve Nuri Bilge Ceylan sinemasındaki modernist karakteri tespit etmeye yöneliktir. İnsan ve dünya eleştirisi, klasik modernizmde her zaman bir mutluluk vaadine dönüşmüştür. Bu vaat, insanın kendisini değiştiren dünyayı değiştirme becerisine ve eylemine, özgürleşimci praksise bağlanmıştır. Güney sinemasında içerilen bu modernist tavır, hikayelerindeki semantik boyutun yanı sıra, en görünür şekliyle, filmlerinde canlandırdığı ve zaman zaman gerçek yaşamdaki kişiliğiyle de pekişen “yiğit” tiplemeleri etrafında oluşan ikonik etki ile açığa çıkar. Kırdaki “eşkıya”dan kentteki “kabadayı”ya uzanan kahramanları aracılığıyla Güney, kötü dünyaya karşı itiraz geliştirmekte, ikonik imgesiyle hayranlarını da benzer türde bir itiraza heveslendirmektedir. Ceylan sinemasının modernist karakteri ise, insanın ve dünyanın kötülüğünü tasvir edişinden, insanın ve dünyanın neden kötülük ve karamsarlık içinde olduğunun gösterilme biçiminden kaynaklanmaktadır. Aldanımsız biçimde açığa çıkartılmış kötülük, iyiliğin yol gösterici imgesidir ve Ceylan’ın sineması kötülüğü hilesiz gösteriyor oluşuyla iyiliğin ve mutluluğun bir vaadine dönüşmektedir

Anahtar kelimeler: Yılmaz Güney, Nuri Bilge Ceylan, Modernizm, Mutluluk vaadi, Özgürleşimci praksis

Göksel Aymaz
DOI: 10.29224/insanveinsan.1668016
Yıl 12, Sayı 40, Yaz 2025

Tam metin / Full text
(Türkçe)

Bu eser Creative Commons Alıntı-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.